دو برابر شدن شمار قربانیان و افزایش بی سابقه حمله‌های هدفمند علیه کارمندان رسانه‌ها در سال ۱۳۹۹

۲۷ حوت ۱۳۹۹

کابل- مرکز خبرنگاران افغانستان امروز به مناسبت روز ملی خبرنگار، گزارش سالانه‌اش را منتشر کرد که بر مبنای آن در سال ۱۳۹۹، دست کم ۱۱ خبرنگار و کارمند رسانه در افغانستان جان خود را از دست داده اند که اکثریت آن بر اثر حمله‌های هدفمند بوده است.

این گزارش نشان می‌دهد که در سال ۱۳۹۹ در مجموع شمار رویدادها علیه خبرنگاران، کارمندان رسانه‌ای و رسانه‌ها که شامل کشته، زخمی و موارد متعدد خشونت فیزیکی، توهین و تحقیر، تهدیـد، فشار و ارعاب خبرنگاران و یا حمله بر آن‌ها می‌شود، در مقایسه به ۱۱۶ مورد ثبت شده در سال ۱۳۹۸- دو مورد کمتر است- اما به لحاظ شمار قربانیان سیر به شدت صعودی داشته است.  شمار قربانیان در سال ۱۳۹۹ در مقایسه با سال ۱۳۹۸ که پنج تن بود، نه تنها به لحاظ آماری به شکل قابل ملاحظه‌ای افزایش داشته و به ۱۱ تن رسید، بلکه بیشتر آن‌ها به شکل انفرادی هدف قرار گرفته و جان خود را از دست داده‌اند.

آمار به ثبت رسیده از سوی مرکز خبرنگاران افغانستان نشان می‌دهد که در ۱۲ ماه گذشته، چهار گزارشگر، دو مجری برنامه، سه کارمند بخش دوبله، یک کارمند تخنیک و یک کارمند بخش نقل وانتقال(راننده) رسانه در کشور جان خود را بر اثر رویدادهای بیشتر تروریستی از دست داده‌اند. این قربانیان شامل احمدخان نوید، مجری رادیو صدای غور، میرواحدشاه(ضمیر)امیری، گزارشگر و شفیق ذبیح، کارمند بخش تخنیک رادیو و تلویزیون خورشید، الیاس داعی، گزارشگر رادیو آزادی، ملاله میوند، مجری و گزارشگر تلویزیون انعکاس و طاهرخان، راننده دفتر تلویزیون انعکاس، رحمت الله نیکزاد، گزارشگر آزاد، بسم الله عادل ایماق، گزارشر و مدیر مسؤل رادیو صدای غور، و سعدیه سعادت، مرسل وحیدی، شهناز رؤفی، کارمندان بخش دوبله تلویزیون انعکاس می‌شود. جان باخته‌گان که اکثریت آن‌ها جوان بودند، در شرایط بسیار سخت کار می‌کردند و تامین کننده هزینه‌های زندگی خانواده‌های خود بوده‌اند.

در سال ۱۳۹۹، حداقل ۱۶ خبرنگار و کارمند رسانه نیز در رویدادهای مختلف تروریستی و جنایی زخم برداشته‌اند. در این مدت، ۴۵ مورد تهدید، ۱۳ مورد لت و کوب، ۱۲ مورد توهین و تحقیر، ۸ مورد حمله (بیشتر مسلحانه)، ۶ مورد بازداشت و ۳ مورد ربوده شدن  خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای  به ثبت رسیده است.

بر پایه گزارش مرکز خبرنگاران افغانستان، داعش در کشتن ۷ خبرنگار و  کارمند رسانه، طالبان در ۳ مورد و افراد ناشناس در کشتن یک کارمند رسانه  مظنون و یا متهم هستند. همچنان، در قضایای زخمی شدگان، داعش در ۷ مورد، افراد ناشناس در۵ مورد و گروه طالبان در۴ مورد متهم است.

در ۴۵ رویداد تهدید خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای در سال ۱۳۹۹، در ۱۲ مورد مقام‌های دولتی/حکومتی، ۱۱ مورد طالبان، ۹ مورد افراد ناشناس، امنیت ملی ۵، پولیس ۳ و نمایندگان شورای ملی، شورای ولایتی، محافظان رئیس جمهور، (افسر) اردوی ملی و زورمندان هر کدام در یک مورد متهم می باشند. در ۱۲ ماه گذشته، ۱۳ رویداد لت و کوب نیز به ثبت رسیده است که در ۴ رویداد پولیس، در ۳ رویداد مقام‌های دولتی، محافظان یک نماینده ولسی جرگه در دو رویداد، نیروهای امنیت ملی، اردوی ملی و افراد ناشناس و زورمند هر کدام در یک مورد متهم هستند.  در۱۲ رویداد توهین و تحقیر خبرنگاران، نیروهای پولیس ملی در ۷ مورد، امنیت ملی و افراد زورمند هر کدام در دو مورد و محافظان ریاست جمهوری در یک رویداد متهم هستند. همچنان در حمله علیه خبرنگاران، هفت مورد از سوی افراد ناشناس صورت گرفته است و در یک رویداد یک شخص زورمند متهم است. در رویدادهای بازداشت، مقام های محلی، پولیس وامنیت ملی هر کدام در دو مورد متهم هستند و در قضایای ربوده شدگان، تمام هر ۳ مورد از سوی طالبان صورت گرفته است و خبرنگاران از یک روز تا چند ماه در اسارت بوده‌اند.

متاسفانه با وجود ادامه این وضعیت، حکومت افغانستان بخاطر رسیدگی جدی به پرونده‌های خشونت و تهدید علیه خبرنگاران به ویژه قضایای قتل خبرنگاران اقدام عملی جدی و مؤثر انجام نداده است و اکثریت این پرونده‌ها در همان مراحل ابتدایی باقی مانده است و عاملان و یا افراد  دخیل و سازمان‌دهنده گان این جنایات از فرهنگ معافیت از مجازات در کشور استفاده می‌کنند. باتوجه این وضعیت، به تازگی مرکز خبرنگاران افغانستان نامه سرگشاده به اعضای شورای امنیت سازمان ملل متحد نوشته است که از سوی ۴۰ سازمان حامی خبرنگاران و رسانه‌ها از سراسر جهان امضاء و حمایت شده است.

در نامه مرکز خبرنگاران افغانستان به شورای امنیت سازمان ملل گفته شده است که با درنظرداشت وضعیت کنونی لازم است که شورای امنیت ملل متحد و نمایندگی سیاسی سازمان ملل در افغانستان(یوناما) مطابق با قعطنامه ۲۲۲۲ شورای امنیت و یا سایر مصوبه‌های سازمان ملل متحد از جمله برنامه عمل سازمان برای مصونیت و موضوع معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران، از جوانب دخیل در جنگ افغانستان بخواهد به خشونت علیه خبرنگاران پایان دهند.

سازمان‌های امضاء کننده نامه افزوده‌اند شورای امنیت باید تلاش‌های خود را برای محافظت از خبرنگاران در افغانستان افزایش دهد و به ویژه در همکاری با حکومت افغانستان برای پایان دادن به معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران به صورت  جدی اقدام کند. افزون براین، در صورت هر گونه تغییر احتمالی سیاسی در نتیجه گفتگوهای صلح، شورای امنیت باید از تمام قدرت دیپلماتیک خود برای اطمینان از حمایت از آزادی رسانه‌ها و امنیت خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای به عنوان گروهی از غیرنظامیان در افغانستان که در معرض تهدید و خشونت هستند، استفاده کند.

مشروط ساختن حمایت مالی بین المللی به تعهدات حکومت افغانستان به حفاظت از آزادی رسانه ها، و تشویق جامعه بین‌المللی به تقویت حمایت عملی و قابل دسترس برای خبرنگاران و کارمندان  رسانه‌ای در معرض تهدید مانند تردد امن و پناهگاه و یا کمک‌های صحی، از دیگر درخواست‌های عمده‌ای است که سازمان‌های امضاء کننده در نامه سرگشاده خود به شورای امنیت سازمان ملل متحد مطرح کرده‌اند.