فرهنگ معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران در افغانستان همچنان در سطح بالایی پابرجاست

۱۲ عقرب ۱۳۹۹

کابل- با وجود تلاش‌ حکومت افغانستان، فرهنگ معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران در کشور همچنان در سطح بالایی باقی مانده است وعدالت در مورد اکثر افراد و گروه‌هایی که این‌گونه جرایم را مرتکب شده‌اند اجرا نشده است.

امروز، ۲ نوامبر(۲۰۲۰)، برابر با ۱۲ عقرب(۱۳۹۹)، روز جهانی پایان دادن به معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران است.

 

بر پایه معلومات مرکز خبرنگاران افغانستان، از سال ۱۳۸۰ هجری خورشیدی تا اکنون، ۱۱۳ خبرنگار و کارمند رسانه‌ای در کشور و ۲ خبرنگار افغان در پاکستان کشته شده‌اند. در این مدت حدود یک هزار قضیه خشونت فیزیکی، تهدید، بازداشت و همچنان زخم برداشتن کارمندان رسانه‌ای نیز گزارش شده است.

در ماه سرطان سال جاری، مرکز خبرنگاران افغانستان در نامه‌ای سرگشاده خطاب به محمد اشرف غنی رئیس جمهور که از سوی بیش از ۲۰۰ خبرنگار در سراسر کشور امضاء‌ شده بود، مسأله فرهنگ معافیت از مجازات این گونه جرایم را مطرح کرد. در این نامه از رهبری دولت خواسته شده بود که به نگرانی‌های امنیتی و مصونیتی جامعه رسانه‌ای افغانستان به صورت جدی توجه کند و اجازه ندهد فرهنگ معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران در کشور نهادینه شود.

یافته‌های مرکز خبرنگاران افغانستان تا ماه سرطان سال ۱۳۹۹ نشان می‌داد که با وجود تلاش‌های کمیته مشترک رسانه‌ها و حکومت، حدود ۳۰ پرونده خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای جان باخته از سوی نهادهای امنیتی و وعدلی و قضایی مورد رسیدگی قرار گرفته است که در اکثریت موارد (حدود ۹۵ درصد) پرونده‌ها در مراحل ابتدایی قرار دارد و نهایی نشده‌اند.

بر اساس معلومات تازه اداره لوی سارنوالی، از مجموع ۱۱۵ قضیه خبرنگار و کارمند رسانه‌ای جان باخته(از سال ۱۳۸۰ تا ۱۳۹۹)، تا اکنون ۳۰ قضیه مورد رسیدگی قرار گرفته(در مراحل ابتدایی و استیناف قرار دارد و یا نهایی شده است)، عامل ۴۷ قضیه گروه طالبان است(متهمان کشته شده‌اند و یا آزاد هستند)، عاملان ۲۸ قضیه در درگیری با نیروهای امنیتی کشته شده‌اند، و ۱۰ قضیه از جمله دو قضیه که در پاکستان رخ داده است، تحت بررسی و پیگیری قرار دارد.

مرکز خبرنگاران افغانستان ضمن تقدیر از تلاشهای کمیته مشترک و نهادهای مرتبط از جمله پولیس، امنیت ملی، سارنوالی و محاکم، پدیده معافیت از مجازات جرایم علیه خبرنگاران را که همچنان در سطح بالایی قرار دارد، نگران کننده می‌داند و خواستار جدیت رهبری دولت در این زمینه می‌باشد.

مرکز خبرنگاران افغانستان بار دیگر-همان‌طور که درنامه سرگشاده خطاب به رئیس جمهور بیان کرده بود- از رهبری دولت افغانستان می خواهد تا یک برنامه عمل زمان‌بندی شده را از طریق کمیته مشترک حکومت و رسانه‌ها، مشخص و عملی کند. این برنامه می‌تواند شامل موارد زیر باشد اما محدود به آن نیست:

  • از آن‌جایی که بخش عمده‌ی جرایم علیه خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای به گروه‌های تروریستی و یا گروه‌های مسلح غیرقانونی نسبت داده می‌شود و بیشتر موارد رسیدگی نشده همین‌گونه قضایا می‌باشند، شخص متهم در فهرست افراد تحت پیگرد قرار بگیرد و در صورتی که عامل جرم زنده نیست، اشخاص سازمان‌دهنده و گروه‌های متهم، شناسایی و معرفی گردند و مطابق با قوانین کشور عدالت در مورد آن‌ها نیز تامین شود؛
  • مقام‌ها، کارمندان دولتی، نیروهای امنیتی و یا زورمندان متهم به خشونت و یا تهدید خبرنگاران بدون استثنا تحت پیگرد  قانونی قرار گیرند؛
  • برای پیگیری چگونگی اجرای قانون در زمینه رسیدگی به قضایای خشونت و یا تهدید خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای، یک مرکز ویژه ثبت و ارایه معلومات(داتابیس) آنلاین تحت نظارت کمیته مشترک حکومت و رسانه‌ها ایجاد شود و اداره این مرکز بدون تعلل درباره میزان پیشرفت و یا علل کندی در روند رسیدگی هر پرونده اطلاع رسانی کند؛
  • رئیس جمهور و مقام‌های رهبری دولت تعهد قاطع سیاسی و دوام‌دار خود را بخاطر حمایت از خبرنگاران و رسانه‌ها در افغانستان اعلام کنند و اطمینان بدهند کسانی که در زمینه اجرای قانون و رسیدگی به جرایم علیه خبرنگاران و کارمندان رسانه‌ای سهل‌انگاری و یا کم‌کاری کرده‌اند، مجازات خواهند شد.